Nathan Bond's TART Remarks

Religion: Respect? Ridicule!

“Dis nie waaroor Godsdiens gaan nie”

with 2 comments

25 September 2004

Daar is hierdie halfgebakte cliché wat godsdiens apologete gereeld aanbied: “Vergrype vind nou wel plaas, maar dit is basies darem aan die einde van die dag nie eintlik waaroor godsdiens gaan nie.”

Yeah. Right.

Koelbloedige gruweldade is ouer as die eerste verhale in menseheugenis. Daar was nog altyd “goeie” én “slegte” individue uit die geledere van Neandertals, Homo Sapiens, Homo Sapiens Sapiens, Sumeriërs, Egiptenare, Akkadiërs, Assiriërs, Babiloniërs, Jode, Hindoes, Bhoeddiste, Christene, Moslems, humaniste; brights…

Die ontsetting van 9/11 het hiérdie péperduur voordeel met bloed en verdriet en afgryse gekoop: Dit het godsdiens uitéindelik op die agtervoet, op die verdediging gedwing –

  • Dit is godsdienstige Moslems wat vliegtuie in die wêreldhandelsentrum parkeer het. Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Dit is die military messianism van George W Bush se “Jesus-in-my-heart” kruistog-wêreldpolitiek wat die “axis of evil” nasies en almal wat nié soos die moderne kruisvaders dink en glo nie (“you’re either for us or against us“) met slim bomme en slimmer ekonome vernietig. Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Dit is die “Fight-the-agents-of-the-Devil-God-will-give-us-victory” terreur van Osama wat harte laat sidder en beef. Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Dit is die Katoliek in Belfast, dit is die Protestant in Belfast, dit is die Hindoe in Gujarat, dit is die Boeddhis in Colombo, dit is die Jood op die Westeroewer, dit is die Taliban in Afganistan; dit is die Islamboeli in Ossetië… dit is nie waaroor godsdiens gaan nie – maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Testosteroonverrykde tieners glo dat hulle ‘n ewigheid tussen 72 ondergeskikte maagde sal deurbring as hulle hulself en ‘n paar niksvermoedende verbygangers met springstof uitmekaar skiet. Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Die seksuele vergrype van priesters wat kinders molesteer is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Gay katolieke is “intrinsically evil“; “gay-wees as sodanig” is nie sonde nie en word met liefde verdúúr, maar homoseksuele praktýke nie. Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Egbreeksters word in Islamitiese regimes gestenig. Lede van die Bahai word in Iranese tronke gemartel. Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.
  • Jerry Falwell, Pat Robertson, Tim en Beverly LaHaye, Walter Lang, Rabbie Daniel Lapin, Kardinaal Bernard F. Law, James LeBar; Robert T. Lee, verteenwoordig nie dit waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.

Die Nobelpryswenner vir Fisika, Steven Weinberg, reken: “Religion is an insult to human dignity. With or without it, you would have good people doing good things and evil people doing evil things. But for good people to do evil things, that takes religion.”

Wat godsdiens selfs méér verskrikkend maak is dat daar sporadies ten minste één voortydige, altoos vóórtydige, held in sy geledere is wat later, nadat die bepaalde ontsetting verby is en bestek geneem word, met nabetragting se 20/20 visie uitgewys kan word as iemand wat die waarheid voor sy tyd besef het en ‘n hand in die ontlonting gehad het: Balthasar Bekker, Hans Kung, Beyers Naudé… hierdie verontskuldigingsmeganisme, gewoonlik in tandem met banale uitsprake oor foute wat besef is en verandering wat plaasvind en vergifnis wat gevra word en versoening wat bestuur word, verteenwoordig waarskynlik die toppunt van godsdiens se verfoeilike aard – deeglik gekamoefleer in redelikheid en besinning.

Ek herinner my die “Opregte Skot” analogie: ‘n Opregte Skot, so lui die meem, sal nooit, maar nóóit sy stamgroep (clan) verraai nie. Wanneer nabetragting egter verraad uitwys, word die uitsondering terstond afgemaak met ‘n “hy was nie ‘n Opregte Skot nie.”

Klaarblyklik reken die apologete dat net die goeie dinge wat in godsdiens gedoen word die wese van godsdiens verteenwoordig. Wat van die Inkwisisie, wat van die Wêreldhandelsentrum, wat van Gujarat, wat van Afganistan, wat van Beslan? Dit is nie waaroor godsdiens gaan nie… maar dit is wat in godsdiens se invloedsfeer gebeur.

Godsdiens is ‘n gevaarlike ideologie. Godsdiens is nie maar net ‘n persoonlike aangeleentheid nie. En alhoewel godsdiens nie die enigste ideologiese euwel is nie, is dit beslis ‘n euwel – een wat bronvrees aanvuur, soos, onder andere, xenofobie en homofobie – en ook nog misbruik word om stu-krag aan absurditeite te verleen, in die naam van ander “edele” instinkte, soos patriotisme, byvoorbeeld. Om godsdiens eenvoudig net te verduur is onverantwoordelik. Om die godsdiensvirus te ignoreer sal ‘n besmette omgewing skep waarin ek nie my kinders sal wil laat leef nie.

Ek is vreesbevange oor die invloed van bepaalde uitsprake, alhoewel ek die sentimente in wese ondersteun, soos dié van Sakkie Spangenberg: “daar is geen voordeel in om te glo nie”1; van Gerrit Brand: “godsdiens is nutteloos.”2 Met sulke uitsprake word die verwoestende aard van godsdiens enersyds gekamoefleer en andersyds verskans – hoe kan iets wat so onskadelik blyk te wees, ook gevaarlik wees?

Is godsdiens inherent boos? Ek dink nie so nie. Godsdiens blyk ‘n bronversugting van homo sapiens te gewees het – en homo sapiens sapiens koester hierdie versugting steeds. Tog herineer ek my die insig van my destydse professor in Sociology 101 – dat dit slegs bepaald aanvaarde gemeenskapsnorme (sic) was wat my en my manlike eweknieë daarvan sou weerhou het om die meisies voor ons in die lesingsaal nie daar en dan om te dop nie, soos Ali G sou sê. Kan ‘n mens hierdie bronbegeertes temper? Klaarblyklik tog!

Die formidabele Elaine Pagels van Princeton (terloops, sy is die teoloog weduwee van die fisikus Heinz Pagels; ek sou graag van dáárdie kussinggesprekke wou hoor!) sê: “Religion and politics are insecable – Originating from the same emotional source, religion and politics are inextricable. Patriotism is about the abstruse emotions associated with fatherland, father, country, place, family, kinsmen. Patriotism is a ready fountainhead for political passion and political conviction – and especially conviction about war – issues deeply connected with religious impulses. Religion is a ready political expedient.”3

Die godsdiensbronversugting was die fondasie vir Marxisme4 én Nazïsme5 – dit blyk dat selfs anti-godsdiens monsters nie die vloek van die godsdiensbronversugting kan vryspring nie.

Godsdiens is egter nie uitslúitlik boos nie. Maar godsdiens is óók boos. Boos onder die vaandel van voordeel, van Goed… opperste boosheid. Godsdiens se invloedsfeer is so wyd, so divers, so voorskriftelik, so vreesaanjaend magtag dat dit nie langer in mensehande stabiel kan bestaan nie.

Godsdiens is die ideologiese ekwivalent van ‘n konstruksieplan vir ‘n vuilbom: die komponente van ‘n vuilbom is nie opsigself gevaarlik nie, maar die eindproduk is veragtelik en dodelik. Godsdiens kan, nes die konstruksieplan vir ‘n vuilbom, nie in die openbare milieu verduur word nie.

Ek skryf elders: “That unscrupulous politicians and authoritarians can manipulate the masses by appealing to faith obligates the unindentured to purge society of the execrable ideology of a god whose dictates are often heard by the inculcated and the intransigent as “Thou shalt kill”. The elimination of this ideogenous god will remove a sui generis trigger, a unary inducement, of evil.”

Kritiek op godsdiens is geregverdig omdat “die kerk” openbare invloed uitoefen terwyl geloof feitlik uitsluitlik verswarend op mense inwerk – vir elke gram verligting van die gruwels van die menslike bestaan, dra godsdiens ‘n ton lyding by. “Die kerk” en “gelowiges” se invloed moet fyn dopgehou word; moet beperk word – die godsdiensvirus moet uitgewis word.

Die hoop beskaam tans op ‘n gemeenskap wat formele georganiseerde godsdiens afsweer, maar ons kan ten minste ophou maak asof godsdiens ons gemeenskaplike respek waardig is.

(1) 2 Maart 2004, Wat glo ek?, LitNet Briewe/Letters

(2) 24 Maart 2004, Om ‘n niksnut te wees, LitNet Briewe/Letters

(3) The Politics Of Christianity: A Talk With Elaine Pagels

(4) “The entire panoply of Russian communism was set up as a religious system. That is what totalitarian systems know very well.” (Elaine Pagels, ibid.) To understand Marx psychologically, writes Bertrand Russell, one should use the following dictionary: YHWH = Dialectical Materialism; The Messiah = Marx; The Elect = The Proletariat; The Church = The Communist Party; The Second Coming = The Revolution; Hell = Punishment of the Capitalists; The Millenium = The Communist Commonwealth. (A History of Western Philosophy, Counterpoint, 1984, p.361.)

(5) “… in accordance with the will of the Almighty Creator… I believe today that I am acting in the sense of the Almighty Creator. By warding off the Jews I am fighting for the Lord’s work.” (Adolf Hitler, Mein Kampf, p.46, and Speech before the Reichstag, 1936.)

Written by Nathan Bond

July 24, 2008 at 22:33

2 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. To me the clincher is this: Almost to a man (both genders, of course), the jews I’ve known have been really good people. Wonderful people. Kind-hearted, witty, joie de vivre people. Le Chaim and oy vey people. Mensches. People who have made me welcome and feel good about myself. People who have helped the poor of all races and done good work. Involved in charity and helping with anything going.
    But put those same people in Israel and they’ll commit murder. Not without angst and concern, maybe, but they’ll do it nevertheless.
    More than anything else, that ruins religion for me.

    bewilderbeast

    August 8, 2008 at 16:05

  2. NB

    Dankie! Dis eenvoudig ‘n brilliant essay.

    Rick

    Rick

    July 25, 2008 at 09:28


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: